Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS

Câu trả lời ngắn

Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS diễn ra hàng năm từ ngày 10/11 đến ngày 10/12 tại Việt Nam, và khép lại đúng vào Ngày Thế giới phòng, chống AIDS 1/12. Đây là giai đoạn cao điểm cả nước đẩy mạnh truyền thông, xét nghiệm và tư vấn HIV, không phải một ngày lễ đơn lẻ rồi thôi. Phần bạn chủ động làm được quanh năm, không chỉ trong tháng hành động, là dùng bao cao su đúng cách mỗi lần quan hệ và xét nghiệm định kỳ khi thấy mình có nguy cơ.

Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS là gì và diễn ra khi nào

Tháng Hành động Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam diễn ra hàng năm từ ngày 10/11 đến ngày 10/12, khép lại đúng vào Ngày Thế giới phòng, chống AIDS 1/12. Riêng năm 2025, thời gian tổ chức cụ thể là từ 10/11/2025 đến 10/12/2025.

Mỗi năm, tháng hành động mang một chủ đề riêng để định hướng nội dung truyền thông trên cả nước. Năm 2025, chủ đề được chọn là “Đoàn kết là sức mạnh - Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS”. Đây cũng là năm đánh dấu 35 năm Việt Nam ứng phó với đại dịch HIV/AIDS, và để tổ chức chuỗi hoạt động cho cột mốc này, Bộ Y tế đã ban hành Kế hoạch số 1395/KH-BYT, cụ thể vào ngày 06/10/2025, làm căn cứ triển khai trên cả nước.

Vì sao Việt Nam tổ chức tháng hành động này mỗi năm

Việt Nam duy trì tháng hành động này mỗi năm vì HIV/AIDS vẫn là vấn đề y tế công cộng cần nhắc lại định kỳ, không phải chuyện giải quyết xong sau một đợt phát động. Việt Nam đã ban hành một Chiến lược quốc gia với mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, và mục tiêu này được nhắc lại trong các văn bản triển khai tháng hành động hàng năm. Muốn chạm được mốc 2030, mỗi năm cần một đợt cao điểm để nhắc cộng đồng về nguy cơ, giảm kỳ thị với người sống chung với HIV, và kéo thêm người đi xét nghiệm, vì phần lớn ca nhiễm mới chỉ được phát hiện khi người bệnh chủ động đi kiểm tra.

Cột mốc 35 năm ứng phó với HIV/AIDS trong năm 2025 cũng là lý do đợt truyền thông năm nay được đầu tư kỹ hơn, không chỉ để nhìn lại mà còn để giữ đà đã có. Lặp lại chiến dịch quy mô toàn quốc mỗi năm, thay vì tổ chức một lần rồi thôi, giúp thông điệp phòng ngừa tiếp cận được nhóm dân số mới, từ sinh viên mới lớn đến người lao động mới chuyển đến thành phố, những người có thể chưa từng nghe thông điệp này trước đó.

Các hoạt động chính trong tháng hành động (truyền thông, xét nghiệm, tư vấn)

Theo Kế hoạch số 1395/KH-BYT, tháng hành động gồm ba nhóm hoạt động chính diễn ra song song: truyền thông nâng cao nhận thức, đẩy mạnh xét nghiệm HIV, và tư vấn trước lẫn sau xét nghiệm. Truyền thông không dừng ở áp phích hay sự kiện cộng đồng, mà còn nhắm tới việc kéo người có nguy cơ chủ động đi xét nghiệm, vì xét nghiệm sớm là bước quyết định để biết tình trạng của mình và tiếp cận điều trị kịp thời nếu cần.

Về xét nghiệm, Việt Nam hiện triển khai theo ba mô hình song song: xét nghiệm tại cơ sở y tế, xét nghiệm dựa vào tổ chức cộng đồng, và tự xét nghiệm tại nhà qua trang tuxetnghiem.vn. Ba hướng tiếp cận này bổ sung cho nhau: cơ sở y tế phù hợp người muốn tư vấn trực tiếp, tổ chức cộng đồng tiếp cận được nhóm còn ngại đến bệnh viện, còn tự xét nghiệm tại nhà giúp người ngại lộ diện chủ động kiểm tra riêng tư trước khi quyết định bước tiếp theo.

Kênh tư vấn qua điện thoại cũng không phải điều mới xuất hiện gần đây. Từ ngày 29/10/2016, Trung tâm LIFE từng công bố một đường dây nóng riêng để tư vấn và hỗ trợ người có nhu cầu xét nghiệm HIV tại khu vực TP.HCM, cho thấy mô hình tư vấn qua điện thoại đã tồn tại ở Việt Nam từ trước khi các kênh trực tuyến như tuxetnghiem.vn xuất hiện.

Cách bạn có thể phòng ngừa HIV trong đời sống hằng ngày (bao cao su, an toàn tình dục, xét nghiệm định kỳ)

Tháng hành động chỉ kéo dài một tháng, nhưng phòng ngừa HIV là việc làm quanh năm, và phần bạn chủ động kiểm soát được nhiều nhất nằm ở thói quen an toàn tình dục hằng ngày. Nếu bạn chưa nắm rõ bao cao su là gì và cơ chế bảo vệ của nó hoạt động ra sao, đây là điểm nên đọc lại trước khi tìm hiểu sâu hơn về hiệu quả phòng HIV.

Bao cao su, khi dùng đúng cách và đều đặn, được nhiều tổ chức y tế lớn xác nhận là công cụ hiệu quả cao trong phòng lây truyền HIV qua đường tình dục. CDC nói bao cao su latex, khi dùng nhất quán và đúng cách, có hiệu quả cao trong ngăn lây truyền HIV qua đường tình dục; nhưng để đạt mức bảo vệ tối đa, bao phải được dùng cả nhất quán lẫn đúng cách, thiếu một trong hai đều làm giảm mức bảo vệ đó. Trang hướng dẫn dùng bao cao su của CDC nói thêm rằng các nghiên cứu dịch tễ cho thấy dùng bao đều đặn giúp ngăn lây lan HIV rất hiệu quả, nhưng dùng bao latex thường xuyên chỉ giảm nguy cơ chứ không tạo ra một lớp bảo vệ chắc chắn cho mọi lần quan hệ. Bao ngoài (nam) và bao trong (nữ) đều phải dùng ở mọi lần quan hệ mới phát huy tác dụng; dùng sai cách hoặc không đều vẫn có thể khiến HIV hay các bệnh lây qua đường tình dục khác lây chỉ sau một lần quan hệ với bạn tình nhiễm bệnh.

Tuyên bố chung của UNFPA, WHO và UNAIDS cũng khẳng định bao cao su, khi dùng nhất quán và đúng cách, có hiệu quả cao trong phòng lây truyền HIV qua đường tình dục; cùng tuyên bố này ước tính việc dùng bao cao su đã giúp tránh được khoảng 50 triệu ca nhiễm HIV mới kể từ khi đại dịch bắt đầu. Ở một góc nhìn khác, UNAIDS ước tính việc tăng sử dụng bao cao su từ năm 1990 đến nay đã giúp tránh được khoảng 117 triệu ca nhiễm HIV mới trên toàn cầu, và bao cao su nam hoặc nữ dùng cùng gel bôi trơn mang lại mức bảo vệ rất cao trước HIV, các bệnh lây qua đường tình dục khác và mang thai ngoài ý muốn khi dùng đúng cách và nhất quán. WHO cũng xếp bao cao su, khi dùng đúng và đều, vào nhóm biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất trước các bệnh lây qua đường tình dục, bao gồm HIV.

Một phân tích tổng hợp năm 2018 do CDC dẫn dắt, được aidsmap tổng hợp lại, cho thấy nếu dùng bao cao su ở toàn bộ số lần quan hệ, bao ngăn được hơn chín trên mười trường hợp lây nhiễm HIV, khoảng 91,6%, ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới. Điều này càng cho thấy mức bảo vệ phụ thuộc vào cách dùng đúng và đủ, không phải giá tiền của bao.

Tại Việt Nam, báo Sức khỏe & Đời sống, cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế, đưa ra thêm vài con số cụ thể theo từng kiểu quan hệ. Dùng bao cao su đúng cách và nhất quán khi quan hệ qua đường hậu môn có thể giảm nguy cơ lây nhiễm HIV khoảng 70%, trong khi dùng thường xuyên khi quan hệ qua đường âm đạo giúp giảm khoảng 80%; nếu dùng đúng cách và đều đặn ở đường âm đạo, mức bảo vệ có thể đạt 90-95%. Cùng nguồn này cũng lưu ý một điểm về chất liệu: chỉ bao cao su làm từ latex, polyurethane hoặc polyisoprene mới ngăn được HIV, còn bao làm từ da cừu có lỗ nhỏ đủ để virus HIV xuyên qua nên không phù hợp để phòng HIV, dù vẫn có thể ngừa thai.

Để dùng đúng ngay từ lần đầu, từ cách mở gói, kiểm tra chiều bao đến lúc tháo bỏ, bạn có thể đọc thêm cách dùng bao cao su đúng cách. Nếu còn thắc mắc lặt vặt về bảo quản, hạn dùng hay dùng chung gel bôi trơn, bài câu hỏi thường gặp về bao cao su đã tổng hợp sẵn phần lớn câu hỏi phổ biến. Với người trẻ, đặc biệt là sinh viên mới bắt đầu tự quyết định chuyện này, tụi mình có riêng bài an toàn tình dục cho sinh viên đi rộng hơn cả phần bao cao su lẫn cách chọn nơi mua uy tín.

Bên cạnh bao cao su, xét nghiệm định kỳ là phần còn lại của thói quen phòng ngừa mà nhiều người hay bỏ qua. Biết tình trạng HIV của bản thân sớm giúp bạn tiếp cận điều trị kịp thời nếu cần, đồng thời giúp bạn và bạn tình cùng thống nhất biện pháp bảo vệ phù hợp. Đây cũng là lý do các tổ chức y tế luôn gắn liền thông điệp “dùng bao cao su” với “xét nghiệm định kỳ” thay vì chỉ nhắc riêng một vế.

Địa chỉ xét nghiệm và tư vấn HIV đáng tin cậy

Nếu bạn muốn xét nghiệm nhưng ngại đến trực tiếp cơ sở y tế, tự xét nghiệm tại nhà qua tuxetnghiem.vn là một lựa chọn đáng cân nhắc. Bạn có thể đăng ký nhận bộ kit hoàn toàn miễn phí qua trang này mà không cần đến cơ sở y tế, và kết quả xét nghiệm nhanh có sau khoảng 20 phút. Chương trình này do Cục Phòng, chống HIV/AIDS thuộc Bộ Y tế phối hợp cùng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) triển khai.

Nếu bạn ở khu vực Cần Thơ và muốn xét nghiệm trực tiếp kèm tư vấn, Phòng khám CDC Cần Thơ cung cấp dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV miễn phí, đồng thời cam kết bảo mật thông tin của người đến xét nghiệm. Phòng khám này còn cung cấp thuốc điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) miễn phí, và tư vấn riêng về điều trị dự phòng sau phơi nhiễm HIV (PEP) cho người vừa có nguy cơ tiếp xúc. Địa chỉ phòng khám tại 400 Nguyễn Văn Cừ nối dài, phường An Bình, quận Ninh Kiều, Cần Thơ, liên hệ qua số điện thoại 0292.3830676 hoặc Zalo 0569.884.838.

Ở phạm vi rộng hơn, AHF Việt Nam (AIDS Healthcare Foundation) cũng cung cấp dịch vụ xét nghiệm và tư vấn HIV miễn phí. Tổ chức này khởi động chương trình chăm sóc và điều trị HIV/AIDS đầu tiên tại Việt Nam vào năm 2007 tại Hải Phòng, và hiện đã mở rộng ra 17 tỉnh, thành trên cả nước, hợp tác cùng Cục Phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam. Đây là một kênh khác đáng cân nhắc nếu nơi bạn sống chưa có phòng khám CDC riêng.

Dù chọn kênh nào trong ba lựa chọn trên, nguyên tắc chung vẫn giống nhau: xét nghiệm sớm khi thấy mình có nguy cơ, giữ thói quen dùng bao cao su đúng cách quanh năm, và không đợi đến đúng tháng hành động mới bắt đầu quan tâm đến chuyện này. Tháng hành động là dịp để nhắc lại thông điệp cho cả cộng đồng, nhưng phần bảo vệ chính mình vẫn nằm ở những lựa chọn bạn lặp lại mỗi ngày, không phải ở một chiến dịch diễn ra một lần mỗi năm.